Narodowy Spis Powszechny 2011

Spis Powszechny online stał się na krótko sporym tematem medialnym, głównie ze względu na wątpliwą metodę weryfikacji tożsamości użytkownika, który chce przystąpić do spisu.

Przeszliśmy przez proces kierując się, rzecz jasna, tak obywatelskim obowiązkiem jak i ciekawością, w jaki sposób Główny Urząd Statystyczny rozwiązał dość skomplikowany proces „spisywanie” w swojej aplikacji online.

Na co będziemy zwracać uwagę?

Ponieważ spis opiera się na wielu formularzach, zwrócimy szczególną uwagę na ich konstrukcję, etykiety poszczególnych pól i obecność ewentualnej pomocy.

Podstawy

Rozpoczynając proces ze strony głównej GUS, klikalny banner poprowadzi użytkownika bezpośrednio na podstronę logowania. Użytkownik znajdujący się na podstronie samego spisu (gdzie dostał się np. przez wyszukiwarkę lub odnośnik w innym serwisie) natrafi na identyczny, ale nieklikany banner – aby przejść na podstronę logowania użytkownik musi kliknąć w tekst „Formularze spisowe i instrukcje spisowe”, który wygląda bardziej na nagłówek niż na odnośnik.

Nieklikalny banner, klikalny nagłówek

Formularze spisowe dostępne są w wersji online i offline. Warto wspomnieć, że aplikacja offline dostępna jest w wersji dla systemu Windows oraz Linux. W przyszłości, przy kolejnych wydaniach aplikacji, należy również rozważyć wersję dla systemu Mac OS X, który stale zyskuje na znaczeniu na polskim rynku.

Rozróżnienie pliku ściąganej aplikacji na zawierający i nie zawierający środowisko Java może zrodzić u mniej zaawansowanych użytkowników pewne wątpliwości – „czym jest  środowisko Java?” oraz, niezależnie od odpowiedzi na pierwsze pytanie, „czy jest ono zainstalowane na moim komputerze?”.

Ze względu na powszechność wykorzystywania go w Internecie, JRE jest na tyle popularnym środowiskiem, że domyślną wersją aplikacji może być ta nie zawierająca dodatkowych plików instalacyjnych Java. Użytkownikom nie posiadającym zainstalowanego środowiska można zaoferować, np. w formie działu „Wsparcie” lub „Wymagania”, odnośnik do plików instalacyjnych JRE poniżej.

Dostęp do wersji demonstracyjnej systemu

W wersji online dostępna jest demonstracja formularza, przejrzenie której da użytkownikowi pojęcie o procesie wypełniania spisu oraz pozytywnie wpłynie na zaufanie do aplikacji.

Wiarygodność i bezpieczeństwo

Bezpieczeństwo korzystania z serwisu internetowego wpływa pośrednio na jego użyteczność – komfort korzystania z witryny to również poczucie, że serwis szanuje i chroni dane prywatne, zapewnienia o stosowanych zabezpieczeniach itd..

Nie chcąc ponownie komentować pewnych niedociągnięć, o których głośno w sieci i w mediach, wskażemy na jeden element dotyczący bezpieczeństwa, który jednocześnie bezpośrednio przekłada się na użyteczność serwisu, mianowicie na maskowanie hasła.

Ponieważ maskowanie hasła jest ogólnie przyjętym standardem w serwisach internetowych, jego brak w formularzu identyfikacyjnym będzie dla użytkowników niepokojący. Poważny dyskomfort użytkownika może zadecydować o porzuceniu przez niego serwisu. Dlatego też należy wprowadzić maskowanie wpisywanego hasła.

Konstrukcja formularzy

Pierwszy formularz, z jakim zetknie się użytkownik umożliwia jego identyfikację i wygenerowanie hasła koniecznego do dostępu do samego spisu.

Informacje o spełnieniu wymogów przez wybrane hasło

Na plus należy zaliczyć widoczne wymagania dotyczące hasła, które dodatkowo dynamicznie informują o spełnieniu danego wymogu przez zmianę ikony i koloru etykiety.

Podanie danych do kontaktu (numery telefonu oraz adres e-mail) z drugiej strony okazuje się być nieobowiązkowe, chociaż pola nie są oznaczone jako dodatkowe, fakultatywne. Podanie tych informacji umożliwia najprawdopodobniej kontakt z użytkownikiem w przypadku problemów z identyfikacją, niemniej jednak należy poinformować użytkownika o przeznaczeniu danych.

Formularz został podzielony na kilka części, dzięki czemu nie jest za długi (maksymalna ilość pozycji w pojedynczej części to 8). Kolejność pól jest sensowna i logiczna.

Formularz

W przypadku niektórych pozycji dostępna jest również pomoc kontekstowa.

Pomoc kontekstowa

Błędy w formularzu są wskazywane użytkownikowi przez widoczny i dobrze opisany komunikat poniżej.

Informowanie użytkownika o błędach w formularzu

Także w trakcie wypełniania formularza, jeśli dana wartość wydaje się być niepoprawna (np. jak na przykładzie, wyjątkowo duża powierzchnia lokalu), zostaje oznaczona za pomocą żółtej ikony błędu (w przeciwieństwie do oznaczonego na czerwono błędu krytycznego, np. braku wartości w danym polu). Błąd taki nie oznacza jednak niemożliwości przejścia do następnego kroku – stanowi bardziej ostrzeżenie przed wprowadzeniem niepoprawnych danych.

Podsumowanie

  • Twórz formularze krótkie i logicznie uporządkowane, jeśli wymagana jest duża ilość różnych danych podziel formularz na sekcje pól powiązanych tematyczne.
  • Widocznie oznaczaj błędy, opisz miejsce i powód ich powstania oraz zasugeruj możliwość ich rozwiązania.
  • Informacje techniczne (np. dotyczące wymagań aplikacji) prezentuj w sposób prosty i zrozumiały – nie stosuj żargonu czy nazw i oznaczeń, które mogą zostać niezrozumiane i „odstraszą” użytkownika.
  • Stosowanie pomocy kontekstowej lub wersji demonstracyjnej ułatwi korzystanie z serwisu i/lub aplikacji. Ponadto, zaprezentowanie narzędzia przed skorzystaniem z niego pozytywnie wpłynie na zaufanie do serwisu, pomoc natomiast wyeliminuje obawę użytkownika przed nieporadzeniem sobie z którymś z jego elementów.

Badany serwis: Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011

Audyt przeprowadzono 20 kwietnia 2011 roku.

Skomentuj